← BlogKiến thức máy ảnh · 7 phút đọc
Điện thoại ghi zoom 30x nhưng chụp cái bảng xa ra một mảng nhoè, vì trên cùng một nút có hai loại zoom khác hẳn nhau. Zoom quang là ống kính đổi tiêu cự thật, điểm ảnh vẫn đủ. Zoom số là máy cắt phần giữa ảnh rồi phóng lớn, 48 MP zoom 4x chỉ còn khoảng 3 MP. Trên điện thoại nhiều camera, chỉ vài mốc như 0,5x, 1x, 3x hay 5x là ống thật; muốn gần hơn thì bước tới, hoặc chụp 1x rồi cắt sau.
Nút ghi 30x, bảng hiệu thành màu nước
Bạn đứng đầu phố, muốn chụp cái bảng hiệu ở cuối phố. Điện thoại ghi zoom tới 30x, kéo hết cỡ, bấm. Mở ảnh ra: một mảng màu nhoè nhoẹt, chữ không đọc được, nhìn như tranh màu nước. Bạn không làm gì sai cả.
Nhiều bạn hỏi mình: zoom 10x sao ảnh bể. Câu trả lời là trên cùng một cái nút có hai loại zoom khác hẳn nhau. Một loại do ống kính làm thật. Loại kia là máy lấy tấm ảnh có sẵn rồi xử lý tiếp. Nút bấm trông y nhau, nên ít ai để ý mình đang dùng loại nào.
Zoom quang: ống kính làm thật
Zoom quang (optical zoom) là đổi tiêu cự thật của ống kính, tức đổi góc nhìn, đúng chuyện bài Góc nhìn đã nói. Bên trong ống, các thấu kính dịch chuyển để hình chiếu lên cảm biến to lên. Cái bảng hiệu lớn dần trong khung mà vẫn được vẽ bằng toàn bộ điểm ảnh của cảm biến, nên độ nét không mất đi đâu.
Ống 24–70 là zoom quang 3x, con số “x” chỉ là tỉ lệ giữa hai đầu tiêu cự. Nếu bạn có ống zoom, cứ xoay vòng từ 24 tới 70 rồi nhìn khung hình đổi. Đó là zoom thật, không phải phần mềm.
Zoom số: cắt rồi phóng
Zoom số (digital zoom) thì khác hẳn. Ống kính không đổi gì. Máy lấy tấm ảnh 1x, cắt lấy phần giữa, rồi phóng phần đó lên cho đầy khung. Giống bạn lấy kéo cắt một góc tấm ảnh in rồi đem photocopy phóng to.
Cái giá phải trả là điểm ảnh. Cảm biến 48 MP (megapixel) mà zoom số 4x thì phần được giữ lại chỉ còn khoảng 3 MP. Ít dữ liệu như vậy mà kéo giãn ra đầy màn hình, bể là đúng thôi. Mảng màu nước ở cái bảng hiệu là từ đây mà ra.
Zoom số không có thấu kính nào đổi: máy cắt một ô ở giữa ảnh rồi phóng ô đó lên cho đầy khung. Ví dụ ảnh 48 MP, zoom số 4× là cắt ô có cạnh bằng một phần tư, chỉ còn khoảng 3 MP thật, phần còn lại máy đoán ra nên ảnh bể. Sơ đồ vẽ theo số liệu thật.
Thấy mức zoom vượt xa ống thật, bạn hạn chế dùng. Phần mềm có đoán thêm chi tiết thì cũng chỉ là đoán.
Điện thoại nhiều camera: mốc nào là ống thật
Điện thoại hai ba camera là chỗ dễ nhầm. Các mốc như 0,5x, 1x, 3x hay 5x thường là ba ống kính thật, mỗi ống một cảm biến riêng. Bấm đúng mốc đó là bạn đang dùng zoom quang.
Còn những mốc ở giữa như 2x, 10x, 30x thì không có ống nào cả. Máy lấy ảnh từ ống thật ở mốc thấp hơn kế bên, cắt ra, rồi phần mềm vẽ thêm chi tiết. Bởi vậy mới có chuyện lạ: 3x nét, lên 4x bể, tới 5x lại nét. Vì 5x là ống thật, còn 4x là cắt từ 3x.
Bạn thử ngay: đứng một chỗ, chụp cùng một cảnh ở từng mốc rồi phóng to so. Mốc nào nét bất ngờ là mốc có ống thật của máy bạn.
Zoom bằng chân
Mẹo dễ nhớ: ưu tiên đúng mốc có ống thật. Muốn chủ thể lớn hơn nữa thì bước tới gần. Dân chụp hình hay nói zoom bằng chân, nghe vui vậy chứ xài thật.
Mình thử thấy vậy: cùng một cái bảng hiệu, tiến lại gần rồi chụp ở mốc ống thật, nét hơn hẳn đứng yên kéo zoom số. Lần tới cần zoom xa, bạn tiến gần trước, kéo zoom số sau, và chỉ kéo khi không còn cách nào khác.
Ban đêm máy tự đổi ống
Có một chuyện ít ai để ý. Ống tele trên điện thoại thường đi với cảm biến nhỏ hơn ống chính, mà cảm biến nhỏ thì hứng ít sáng, bài Cảm biến full-frame/APS-C/điện thoại đã nói. Trời tối là ống tele yếu.
Đêm xuống, bạn bấm 3x, nhưng máy thấy thiếu sáng nên tự chuyển về ống chính rồi cắt ảnh, không báo gì. Tấm 3x ban đêm nhiều khi là zoom số từ ống 1x. Cảm biến khác nhau còn khác ở chuyện lấy nét nữa, cái đó để một bài riêng.
Tối thì bạn ưu tiên ống chính, chấp nhận chủ thể nhỏ hơn trong khung rồi cắt sau.
Trên máy ảnh: crop mode
Máy ảnh cũng có zoom số, thường gọi crop mode, tức máy tự cắt bớt khung hình. Thiếu ống tele mà cần chụp xa thì tiện, nhưng điểm ảnh vẫn mất y chang điện thoại.
Máy 24 MP bật crop 1,5x còn khoảng 10 MP. Đăng mạng vẫn thoải mái. Dùng crop mode, bạn nhớ là đang đổi điểm ảnh lấy độ tiện, không có gì miễn phí.
Chụp 1x rồi cắt sau
Thật ra còn cách dễ kiểm soát hơn: cứ chụp 1x, giữ nguyên tấm ảnh đầy đủ, rồi đem về máy tính cắt sau. Bản chất giống zoom số, cũng là cắt rồi phóng, nhưng khác ở chỗ bạn tự chọn chỗ nào giữ, chỗ nào bỏ, và lúc nào cũng còn bản gốc để làm lại.
Không cần ảnh ngay lúc đó thì bạn cứ chụp 1x, về cắt sau.
| Cách | Máy làm gì | Điểm ảnh |
|---|---|---|
| Zoom quang | Thấu kính dịch, đổi tiêu cự thật | Giữ nguyên |
| Zoom số, crop mode | Cắt giữa ảnh rồi phóng lớn ngay lúc chụp | Mất: 48 MP zoom 4x còn khoảng 3 MP |
| Chụp 1x, cắt sau | Bạn tự cắt trên máy tính | Mất như zoom số, nhưng tự chọn chỗ cắt, còn bản gốc |
Ghi nhớ nhanh
- Zoom quang là ống thật, zoom số là cắt rồi phóng.
- 48 MP zoom số 4x chỉ còn khoảng 3 MP, bể là đúng.
- Điện thoại nhiều camera: 0,5x, 1x, 3x hay 5x thường là ống thật; 2x, 10x, 30x là cắt.
- Ban đêm máy tự về ống chính; crop mode trên máy ảnh cũng mất điểm ảnh y vậy.
- Muốn gần hơn: bước tới, hoặc chụp 1x rồi cắt sau.
Điện thoại của bạn có mấy mốc là ống thật? Thử chụp cùng một cảnh ở từng mốc rồi phóng to so, bạn sẽ thấy mốc nào máy làm thật và mốc nào máy chỉ cắt dán. Kể mình nghe máy bạn bể ở mốc nào nha.
Thử ngay trên Giả lập ống kính
Mở Giả lập ống kính mfoto, xoay tiêu cự ống Zf từ 24 tới 70 mm và nhìn khung hình thu hẹp dần: đó là zoom quang, hình to lên mà điểm ảnh vẫn đủ. Rồi tưởng tượng cắt ô giữa khung 24 mm và phóng lên, bạn sẽ thấy vì sao zoom số mất nét.
Cần hình đẹp để bán hàng? mfoto làm giúp bạn
Bài trên là phần kiến thức mình chia sẻ. Còn công việc chính của mfoto là làm hình cho sản phẩm của bạn:
- Chụp ảnh sản phẩm: ánh sáng đúng cho từng chất liệu, từ chai lọ, đồ kim loại tới quần áo.
- Ảnh sản phẩm tạo bằng AI: từ ảnh sản phẩm thật, làm thêm bối cảnh và concept mà không cần dựng set.
- Video clip sản phẩm bằng AI: clip ngắn cho TikTok, Reels và quảng cáo.
Xem bản clip trên TikTok
Mỗi bài kiến thức đều có bản clip khoảng 100 giây, dựng 3D để nhìn là hiểu. Theo dõi kênh để không lỡ tập mới.