Ống kit và ống 50mm f/1.8: khác nhau hơn 3 stop sáng, mua cái nào?

← BlogReview thiết bị · 7 phút đọc

Mua máy xong mới biết

Lúc mới mua máy, mình cũng như nhiều người: xài cái ống đi kèm, chụp trong nhà thấy ảnh tối và nhiễu, chụp người thì phông không tan như ảnh người ta. Tưởng tại máy. Sau này gắn thử một ống 50mm f/1.8, rẻ hơn ống theo máy nhiều, mới thấy ảnh đổi hẳn. Cái rẻ hơn lại cho ảnh xoá phông đẹp hơn.

Hai ống đó khác nhau bao nhiêu sáng? Hơn 3 stop, gần 10 lần. Nghe hơi vô lý, cái rẻ vậy mà sáng hơn nhiều tới vậy. Bài này mình kể lại từng chỗ hai ống khác nhau, theo đúng những gì mình đã thử, để bạn tự chọn.

Ống kit là gì

Ống kit là cái ống zoom đi kèm lúc mua máy, kiểu 18–55 hay 24–70. Nhìn trên vành ống thường thấy ghi khẩu cỡ f/3.5–5.6, có kit ghi tới f/6.3 ở đầu tele. Hai con số đó nghĩa là: ở đầu góc rộng mở hết cỡ được f/3.5, zoom tới đầu dài thì chỉ còn f/5.6 hay f/6.3. Tức cái lỗ cho sáng đi vào, mở hết rồi vẫn khá nhỏ, mà càng zoom càng tối.

Bù lại nó tiện. Đứng một chỗ, xoay vòng zoom là đổi được khung hình, từ lấy cả cảnh tới cận một người. Đi chơi, đi tiệc, mình thấy cái tiện này không nhỏ chút nào.

Bạn cầm ống kit của mình lên, nhìn vành ống coi có ghi hai con số khẩu như vậy không.

Ống 50mm f/1.8 là gì

50mm f/1.8 là ống tiêu cự cố định (prime), chỉ có một tiêu cự 50mm, không zoom được. Muốn người to hơn thì bước tới, nhỏ hơn thì bước lui. Đổi lại khẩu mở tới f/1.8, sáng và nét.

Đời DSLR, ống này ít thấu kính nên nhẹ và rẻ, gần như ai học chụp cũng từng qua tay một cái. Máy không gương lật ngàm Z như con Zf của mình thì bản rẻ tương đương là Z 40 f/2, hoặc 50 1.8 của hãng thứ ba.

Nếu mượn được một cái, bạn gắn thử, mở f/1.8 chụp một tấm. Mình vẫn nhớ cảm giác lần đầu xem lại tấm đó trên màn hình máy.

Khác nhau hơn 3 stop sáng

Đây mới là chỗ đáng nói. Từ f/5.6, tức đầu tele của kit, xuống f/1.8 là hơn 3 stop, ánh sáng vào cảm biến gấp khoảng 8–10 lần. Bài Khẩu độ đã giải thích stop là gì; ba stop cộng dồn thì ra con số đó.

Mỗi bước trên dãy số f, đường kính lỗ sáng chia cho 1,4 nên diện tích (và ánh sáng) chia đôi. Từ f/1.4 tới f/16 là 7 stop, ánh sáng còn 1/128. Sơ đồ vẽ theo số liệu thật.

Chuyện này đổi hẳn cách chụp trong nhà. Buổi tối trong phòng, mình giữ cùng tốc độ màn trập: ống kit phải lên ISO 6400 thì 50 1.8 chỉ cần ISO 800. Bài ISO đã nói ISO là khuếch đại tín hiệu, đẩy càng cao ảnh càng nhiễu. Ít ISO hơn, ảnh sạch hơn, màu đỡ bệt. Mình không chỉnh gì thêm, chỉ nhờ cái lỗ sáng to hơn.

Bạn thử cùng một cảnh trong nhà, giữ nguyên tốc, để máy tự chọn ISO, rồi so ISO của hai ống. Con số đó nói lên hết.

Xoá phông: chỗ 50 1.8 ghi điểm

Rồi tới món nhiều người mê: xoá phông. Ở f/1.8 vùng nét mỏng, người thì nét mà phông tan ra, như bài Độ sâu trường ảnh đã giải thích. Kit ở f/5.6 thì phông vẫn còn rõ, bức tường, cái tủ sau lưng vẫn nhìn ra là gì.

Mình thấy cảm giác “ảnh nhìn chuyên nghiệp” phần lớn tới từ đây, chứ không phải từ máy đắt hay rẻ. Chụp sản phẩm cũng vậy: một chai nước trên bàn ở f/1.8 nhìn tách hẳn khỏi nền, không cần dựng phông gì cầu kỳ.

Bạn chụp một người ở f/1.8 rồi nhìn phông thử, đặt cạnh tấm cũ chụp bằng kit.

Cái khó của 50: đi bằng chân, và chuyện APS-C

Khen rồi, giờ tới chỗ mình thấy bất tiện. 50 không zoom, muốn đổi khung là phải đi bằng chân. Chụp một người trong phòng khách thì ổn, nhưng chụp cả nhóm bạn trong quán chật là bắt đầu lùi, lùi tới sát tường mà vẫn chưa lấy hết người.

Khó hơn nữa là trên máy APS-C, tức cảm biến nhỏ hơn full-frame. Bài Cảm biến đã nói: cùng ống 50 gắn lên APS-C thì khung hình hẹp lại như ống 75. Phòng chật lùi hết nổi mà vẫn không lấy hết người. Vì vậy máy APS-C thì mình thấy tìm 35 1.8 dễ dùng hơn, góc nhìn lúc đó mới gần giống 50 trên full-frame.

Trước khi mua, bạn coi máy mình là loại nào, full-frame hay APS-C. Chuyện này quyết định nên mua 50 hay 35.

Kit thắng ở góc rộng

Nói vậy không có nghĩa bỏ kit. Kit thắng rõ ở đầu góc rộng 18–24: chụp phong cảnh, chụp cả bàn tiệc, chụp phòng, chụp nhóm đông người rất khoẻ. Đi chơi mình cần lấy cả cảnh, chứ đâu phải lúc nào cũng xoá phông. Bài Góc nhìn đã nói tiêu cự ngắn thì nón góc nhìn mở rộng ra, kit cho mình đúng cái đó mà 50 không làm được.

Một chuyện nhỏ: zoom trên ống thật khác zoom trên điện thoại, khác chỗ nào mình sẽ kể ở bài riêng về zoom.

Bạn thử kit ở đầu góc rộng, đứng đúng chỗ lúc nãy chụp 50, coi lấy được thêm bao nhiêu cảnh.

Mua cái nào

Mình gom lại theo kiểu bạn hay chụp gì:

Bạn hay chụp gì	Mình gợi ý
Chân dung, sản phẩm, mới học khẩu độ	50 1.8 với máy full-frame, 35 1.8 với máy APS-C
Đi chơi, phong cảnh, gia đình trong nhà, muốn một ống làm nhiều việc	Giữ kit
Có điều kiện	Cả hai, tổng vẫn rẻ

Mình dùng cả hai và không thấy cái nào thừa. Kit nằm trong túi khi đi chơi, 50 gắn sẵn khi chụp người hay chụp hàng. Ống nào cũng có chỗ hay chỗ dở, quan trọng là bạn biết mình sẽ chụp gì nhiều.

Ghi nhớ nhanh

• Kit: zoom tiện, khẩu f/3.5–5.6, càng zoom càng tối.
• 50 1.8: không zoom, nhưng sáng hơn kit ở f/5.6 hơn 3 stop; trong nhà ISO 800 thay vì 6400.
• Xoá phông ở f/1.8 là chỗ 50 ghi điểm; góc rộng 18–24 là chỗ kit ghi điểm.
• Máy APS-C: 50 thành 75, tìm 35 1.8 thay thế.
• Có cả hai càng tốt, tổng vẫn rẻ.

Bạn đang xài ống nào, và tấm ảnh bạn thích gần đây chụp ở khẩu bao nhiêu? Thử một buổi tối trong nhà với cả hai ống, giữ cùng tốc rồi so ISO và so phông, bạn sẽ tự biết mình cần cái nào trước.